Kognitywistyka | czym jest, co po studiach

Jeżeli weźmiesz trochę biologii, psychologii, filozofii, logiki i informatyki, które następnie doprawisz szczyptą sztucznej inteligencji, neuronauką i językoznawstwa, a potem bardzo mocno wstrząśniesz, to powstanie dziedzina zwana kognitywistyką. 😉

Kognitywistyka (ang. cognitive science), to nauka o poznaniu – nie chodzi jednak bynajmniej o piękne miasto w województwie wielkopolskim, a o sposób, w jaki umysł poznaje świat.

Co bada kognitywistyka?

Wiesz już, że kognitywistyka, to nauka o poznawaniu świata przez umysł. Przyjrzyjmy się temu określeniu trochę uważniej.

Odkrywanie świata to zadanie ogromne i złożone. Musimy jakoś dostrzec otaczający nas świat, wyciągnąć z niego pewne informacje, które następnie przetworzymy i przekształcimy w wiedzę. Kognitywiści badają każdy z tych etapów (oraz wiele innych aspektów, które nie zostały tu wymienione).

Przykłady zagadnień badanych przez kognitywistów, to:

• jak działa pamięć – jak jest tworzona, gdzie i jak jest przechowywana, w jaki sposób jest wydobywana i tracona,
• czym jest świadomość i jaka jest jej charakterystyka,
• czy jesteśmy w stanie stworzyć maszynę, która będzie miała inteligencję podobną do ludzkiej – jeżeli tak, to jak?

Dziedziny nauki, które wymieniłam we wstępie tego wpisu stanowią fundament i bazę kognitywistyki, ale nie oznacza to, że są z nią tożsame!

Kognitywistyka czerpie z tych dziedzin, łączy ich odkrycia i na tej podstawie buduje nową dziedzinę wiedzy – dlatego mówi się, że kognitywistyka jest nauką interdyscyplinarną (czyli znajdującą się “pomiędzy” innymi dyscyplinami).

Skąd się wzięła ta cała kognitywistyka?

Chociaż zainteresowanie procesami poznawczymi, umysłem i świadomością sięga czasów starożytnych, kognitywistyka jako samodzielna dziedzina jest stosunkowo nowa w porównaniu z innymi naukami.

Za datę narodzin kognitywistyki często uznaje się 11 września 1956 roku. Co się wtedy wydarzyło?

Wybitni badacze, tacy jak Allen Newell, Noam Chomsky i George Miller, spotkali się na konferencji naukowej na Massachusetts Institute of Technology (MIT).

Był to moment, w którym kognitywistyka wyłoniła się z cybernetyki i zaczęła funkcjonować jako niezależna, interdyscyplinarna dziedzina nauki.

Studia z kognitywistyki

Zamieściłam ten akapit, ponieważ przypuszczam, że wiele osób, które natrafią na ten artykuł, rozważa podjęcie studiów w zakresie kognitywistyki (do czego serdecznie zachęcam!).

Na studiach kognitywistycznych możesz spodziewać się zajęć obejmujących szerokie spektrum tematów, od ścisłych przedmiotów, takich jak matematyka i programowanie, po humanistyczne, jak filozofia. Kognitywistyka, będąc dziedziną multidyscyplinarną, wymaga od studentów zaznajomienia się z różnorodnymi dyscyplinami, które stanowią podstawę nauki o poznaniu.

Kliknij tu, aby zobaczyć gdzie studiować kognitywistykę w Polsce.

Co po kognitywistyce?

Mam dla Ciebie dobrą i złą wiadomość – po studiach z kognitywistyki możesz robić praktycznie wszystko, ale też może być trudno znaleźć konkretne oferty pracy związane bezpośrednio z tym kierunkiem. 😅

Wszystko – ponieważ kognitywistyka otwiera drzwi do niezwykle szerokiej, innowacyjnej i dynamicznie rozwijającej się dziedziny. Dzięki swojej multidyscyplinarności, każdy może znaleźć w niej coś dla siebie. Niektórzy specjalizują się w sztucznej inteligencji i tworzeniu inteligentnych urządzeń, inni koncentrują się na badaniach języka, filozofii nauki czy neuronauki.

Nic – ponieważ rzadko można znaleźć oferty pracy, które bezpośrednio poszukują kognitywistów (chyba że uczelnia poszukuje wykładowcy).

Twoja ścieżka po studiach z kognitywistyki zależy od Ciebie i od tego, jaką specjalizację lub zastosowanie tej wiedzy wybierzesz. Oto kilka dostępnych opcji:

• Praca naukowa – kontynuacja kariery w ośrodku badawczym i rozwijanie dziedziny kognitywistyki.
• Praca przy inteligentnych maszynach – wykorzystanie uczenia maszynowego i sztucznej inteligencji.
• Marketing – zastosowanie wiedzy kognitywistycznej do tworzenia skutecznych kampanii marketingowych, w tym neuromarketingu, który jest idealny dla kognitywistów.
• Terapia – specjalizacja w psychopatologii zaburzeń poznawczych i praca terapeutyczna z osobami dotkniętymi tymi problemami.

Podsumowując, sprytny kognitywista może być potrzebny wszędzie tam, gdzie wymagane jest zrozumienie procesów poznawczych i funkcjonowania umysłu. Choć znalezienie komercyjnego zastosowania tej wiedzy może być wyzwaniem, osoby z pozytywnym nastawieniem i jasnym planem na przyszłość mogą stać się bardzo cenionymi i dobrze opłacanymi specjalistami.

Źródła:

• Klawiter, A. (2004). Powab i moc wyjaśniająca kognitywistyki. Kwartalnik NAUKA, (3).